In het Schengengebied kun je een groot deel van Europa doorkruisen zonder grenscontrole — maar “een groot deel van Europa” is niet hetzelfde als “de EU.”
Schengen is niet de EU
Het is de meest voorkomende verwarring, en ze verandert stilletjes hoelang je mag blijven. Het Schengengebied is een zone van landen die de controles aan hun gemeenschappelijke binnengrenzen hebben afgeschaft. Sommige zitten in de Europese Unie en andere niet — en twee EU-landen zitten helemaal niet in Schengen.
Volgens de Europese Commissie bestaat het gebied uit 25 EU-lidstaten plus vier geassocieerde niet-EU-landen: IJsland, Noorwegen, Zwitserland en Liechtenstein. Daarom kun je van Oslo naar Lissabon vliegen zonder je paspoort te tonen, ook al is Noorwegen nooit tot de EU toegetreden.
De 29 lidstaten
Hier is de volledige lijst, gegroepeerd naar de relatie van elk land met de EU.
| Groep | Landen |
|---|---|
| EU-staten in Schengen (25) | Oostenrijk, België, Bulgarije, Kroatië, Tsjechië, Denemarken, Estland, Finland, Frankrijk, Duitsland, Griekenland, Hongarije, Italië, Letland, Litouwen, Luxemburg, Malta, Nederland, Polen, Portugal, Roemenië, Slowakije, Slovenië, Spanje, Zweden |
| Geassocieerd, niet-EU (4) | IJsland, Noorwegen, Zwitserland, Liechtenstein |
| EU maar niet in Schengen | Ierland (opt-out), Cyprus (in toetreding) |
De Europese microstaten — Monaco, San Marino en Vaticaanstad — staan niet op de ledenlijst van de Commissie, al houden ze in de praktijk open grenzen met de Schengenlanden die hen omringen.
Bulgarije en Roemenië: de nieuwste leden
De lijst groeide in 2025. De Europese Commissie bevestigt dat Bulgarije en Roemenië op 1 januari 2025 volwaardig Schengenlid werden, toen de controles aan hun landbinnengrenzen werden opgeheven. De controles aan hun lucht- en zeegrenzen waren al op 31 maart 2024 verdwenen.
Dat is van belang voor wie dagen telt. Vóór 2025 viel een tussenstop in Bulgarije of Roemenië buiten de Schengentelling, en sommige reizigers gebruikten dat als ademruimte. Nu niet meer: dagen die je in Bulgarije en Roemenië doorbrengt, gaan van dezelfde 90/180-quota af als dagen in Frankrijk of Italië.
De twee EU-landen die erbuiten blijven
Twee EU-lidstaten zitten bewust niet in het Schengengebied, en reizigers verwarren allebei:
- Ierland heeft een opt-out. De Commissie merkt op dat het “bij wijze van uitzondering door het Schengenprotocol wordt toegestaan de Schengenregels niet toe te passen,” waardoor het een eigen visum- en grensbeleid voert. Tijd in Ierland telt niet mee voor Schengen.
- Cyprus “neemt deel aan de Schengensamenwerking,” maar volgens de Commissie zijn de binnengrenscontroles “nog niet afgeschaft,” en de integratie is nog gaande. Voorlopig hanteert het zijn eigen regels voor kort verblijf.
Omdat het om afzonderlijke regimes gaat, worden een dag in Dublin en een dag in Berlijn volgens verschillende regelboeken geteld.
Waarom de lijst van belang is voor je 90/180-budget
De reden om de ledenlijst te kennen, is dat de 29 landen één klok delen. Onder de regel voor kort verblijf mogen de meeste niet-EU-bezoekers 90 dagen doorbrengen in elke voortschrijdende periode van 180 dagen in het hele gebied — geen 90 dagen per land. Een week in Spanje, een week in Duitsland en een weekend in Kroatië komen allemaal uit dezelfde 90. (We werken het rekenwerk uit in De Schengenregel 90/180 uitgelegd, en wat het betekent voor Britten in Hoelang mag een Britse burger in Europa blijven?.)
Daar verandert een land-voor-landlijst in een rekenopgave. Om te weten hoeveel van je 90 dagen nog over zijn, moet je weten welke reizen binnen het gebied vielen — een Schengensprong telt mee, een Ierse of Cypriotische niet — en elke in- en uitreis over alle 29 staten optellen. Het nieuwe Entry/Exit System van de EU registreert die grensoverschrijdingen nu aan de grens, maar het legt de officiële stempel vast, niet je lopende totaal.
Dat totaal ben je gemakkelijk kwijt en heb je uit je hoofd zo verkeerd. Countly houdt het automatisch en privé voor je bij op je telefoon: het herkent in welk land je bent, telt alleen de dagen die binnen het Schengengebied vallen, en laat zien hoeveel van je 90 dagen er nog over zijn — geen account, geen archeologie van paspoortstempels.
Dit artikel is algemene informatie, geen juridisch of immigratieadvies. Lidmaatschap en grensregels veranderen; raadpleeg voor jouw situatie altijd de officiële bronnen van de Europese Commissie en de nationale overheden.